De afwezige aanwezigen tijdens de bemiddeling
Medvocat – Intervisie 22.04.2026
Frank Van Oyen
De term “afwezige aanwezigen” verwijst naar een vaak onderschat fenomeen binnen bemiddeling: personen die niet fysiek aan tafel zitten, maar wel een merkbare invloed uitoefenen op het verloop van het proces. Het kunnen familieleden, vrienden, collega’s, leidinggevenden of zelfs juridische adviseurs zijn die tussen de sessies door hun visie delen. Hun aanwezigheid is indirect, maar hun impact kan aanzienlijk zijn. Voor bemiddelaars vormt dit een complexe dynamiek die aandacht en bewustzijn vereist.
Tijdens een bemiddeling streven partijen idealiter naar open communicatie, wederzijds begrip en het zoeken naar gedragen oplossingen. Wanneer echter externe stemmen zich mengen in het denkproces van een partij, kan dit de autonomie van die partij beïnvloeden. Adviezen – hoe goedbedoeld ook – kunnen twijfel zaaien, standpunten verharden of net nieuwe perspectieven openen. De uitdaging ligt erin te onderscheiden in welke mate deze invloeden het proces ondersteunen of net ondermijnen.
Afwezige aanwezigen kunnen zowel een positieve als een negatieve rol spelen. In het beste geval helpen zij partijen om hun gedachten te ordenen, emoties te verwerken en met meer helderheid aan tafel te verschijnen. Ze kunnen fungeren als klankbord en bijdragen aan een evenwichtiger besluitvorming. In minder gunstige situaties versterken ze wantrouwen, polarisatie of eenzijdige interpretaties van het conflict, waardoor de ruimte voor dialoog verkleint.
Voor bemiddelaars is het essentieel om alert te zijn op signalen die wijzen op externe beïnvloeding. Plotse koerswijzigingen, het gebruik van specifieke formuleringen of het herhaald verwijzen naar “iemand die gezegd heeft dat…” kunnen indicaties zijn. Het expliciet maken van deze invloeden, zonder te oordelen, kan helpen om ze bespreekbaar te maken. Dit vraagt om een delicate balans tussen respect voor de context van de partijen en het bewaken van de integriteit van het bemiddelingsproces.
Een mogelijke interventie is het normaliseren van het bestaan van afwezige aanwezigen. Door dit fenomeen expliciet te benoemen, creëert de bemiddelaar ruimte om er samen naar te kijken. Vragen zoals “Met wie bespreek je dit buiten de sessies?” of “Welke adviezen heb je gekregen en wat doet dat met jou?” kunnen inzicht bieden. Het doel is niet om deze invloeden uit te sluiten, maar om ze bewust te integreren in het proces.
Daarnaast kan het zinvol zijn om partijen te ondersteunen in het kritisch reflecteren op de ontvangen adviezen. Niet elk advies is automatisch helpend of passend binnen de bemiddelingscontext. Door partijen uit te nodigen om stil te staan bij wat voor hen werkt en wat niet, wordt hun eigenaarschap versterkt. Dit draagt bij aan duurzamere en meer gedragen oplossingen.
