De advocaat-bemiddelaar en de witwaswetgeving

De advocaat-bemiddelaar blijft in beginsel onderworpen aan de advocaten-deontologie. Hij blijft ook bij de uitoefening van bepaalde andere functies onderworpen aan de kernwaarden van het beroep (onafhankelijkheid, waardigheid, integriteit, beroepsgeheim enz.), tenzij die regels onverenigbaar zijn met de aard van het uitgeoefende mandaat. Dat uitgangspunt vindt men ook terug voor andere functies die advocaten opnemen. Zo bepaalt art. 162 CDA voor gerechtelijke mandatarissen expliciet dat de advocaat onderworpen blijft aan de deontologie van de advocaat, tenzij die onverenigbaar is met het mandaat.
Het wettelijk en deontologisch kader van de bemiddelaar kent dus toepassing cumulatief met de algemene deontologie van de advocaat en het bijzondere statuut van de bemiddelaar krijgt voorrang voor aangelegenheden die eigen zijn aan de bemiddelingsopdracht.

Voor de bepaling van de gevolgen hiervan voor wat de witwasmeldplicht betreft, dient te worden nagegaan in welke hoedanigheid de advocaat handelt op het ogenblik dat hij kennis krijgt van de verdachte informatie.
De witwasregeling is immers niet op alle activiteiten van een advocaat van toepassing. Een meldingsplicht ontstaat eerst wanneer de advocaat optreedt in het kader van de activiteiten die door de wet en art. 67 CDA worden geviseerd.

Of een bemiddelingsopdracht een “onderworpen activiteit” is, hangt af van de aard van de bemiddelingsopdracht.

Voor advocaten geldt een beperkt en specifiek toepassingsgebied. De CFI-lijst vermeldt advocaten slechts “in de omstandigheden vermeld in artikel 5, § 1, 28°”. Zij vallen onder art. 5, § 1, 28° wanneer zij hun cliënten bijstaan bij de voorbereiding of uitvoering van bepaalde verrichtingen, zoals aan- en verkoop van onroerend goed of bedrijven, beheer van geld, waardepapieren of andere activa, opening of beheer van bankrekeningen, organisatie van inbrengen voor vennootschappen, oprichting/beheer van trusts, vennootschappen, stichtingen of soortgelijke structuren, of wanneer zij in naam en voor rekening van hun cliënt handelen in financiële of vastgoedtransacties. Art. 36 van de witwasbijlage bij de CDA bepaalt dat de advocaat enkel bij de uitoefening van de activiteiten opgesomd in artikel 67 CDA aan de stafhouder meldt wanneer hij weet, vermoedt of redelijke gronden heeft om te vermoeden dat geldmiddelen, verrichtingen of feiten verband houden met witwassen of terrorismefinanciering.

Als de advocaat uitsluitend optreedt als neutrale bemiddelaar, treedt hij niet op als advocaat die een cliënt bijstaat of vertegenwoordigt. De bemiddelaar heeft geen cliënt in de klassieke zin maar begeleidt beide partijen neutraal. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat de bemiddelingsactiviteit onder de in art. 5, §1, 28° WPW bedoelde advocatenactiviteiten valt. In dat geval is er doorgaans geen meldingsplicht. Als de advocaat daarentegen bij de bemiddelingsactiviteiten tegelijk een activiteit verricht die wél onder de WPW valt, zal de meldingsplicht wel gelden. Dat is o.a. het geval wanneer hij betrokken raakt bij vermogensstructurering, vastgoedtransacties, het beheer of de overdracht van vermogensbestanddelen of andere in de wet opgesomde activiteiten. Dan lijkt het ons dat hij als advocaat een “onderworpen entiteit” wordt in de zin van de WPW. In dat geval gelden de specifieke advocatenregels inzake melding.

Voor wat de vraag of de advocaat-bemiddelaar dan rechtstreeks aan de CFI, dan wel aan de stafhouder dient te melden, geldt het volgende. Het statuut van bemiddelaar van de advocaat verandert niets aan de geldende bepalingen van art. 70 CDA, overeenkomstig dewelke de advocaat die tijdens een onderworpen activiteit feiten vaststelt die wijzen op witwassen of terrorismefinanciering, de stafhouder daarvan onmiddellijk op de hoogte brengt. De stafhouder vervult vervolgens de filterfunctie ten aanzien van de CFI.

Een erkend bemiddelaar die tevens advocaat is, blijft dus in beginsel onderworpen aan de advocaten-deontologie naast de deontologie van de bemiddelaar. Bij een conflict krijgt de bemiddelingsregel voorrang voor zover zij inherent is aan de wettelijke opdracht van de bemiddelaar. Voor de witwaspreventiewet moet eerst worden onderzocht of de concrete bemiddelingsactiviteit onder het toepassingsgebied van de WPW valt. Indien dat niet het geval is, ontstaat geen meldingsplicht. Indien de activiteit wel onder de WPW valt, geldt voor de advocaat-bemiddelaar dezelfde regeling als voor andere advocaten: melding aan de stafhouder, die vervolgens oordeelt over de doorgifte aan de CFI.

Advies van de OVB dd 31/08/26, onder voorbehoud vn de individuele appreciatiebevoegdheid van de stafhouder